Licencjonowany przewodnik Krakowski - zwiedzanie Krakowa - Oprowadzanie po angielsku - Przewodnik po Krakowie - przewodnik-krakowski.aq.pl


Przewodnik Krakowski
Zanim odwiedzisz Prag─Ö, Pary┼╝ czy Rzym, przyjed┼║ do Krakowa
i zobacz, z czego mo┼╝esz by─ç dumny.

Rozmaito┼Ťci

Podziemia Rynku: Jak pozyskać sól z bałwana?

2016-01-16 00:59:40

Poza oprowadzaniem wycieczek po mie┼Ťcie, pracuj─Ö jako przewodnik po Podziemiach Rynku w Krakowie.  W tym niezwykle popularnym muzeum (w sezonie chyba ka┼╝dego dnia wykupywane s─ů wszystkie dost─Öpne bilety!) mo┼╝na zobaczy─ç m.in. towary, kt├│rymi handlowano w Krakowie ok. 500 lat temu. Najwa┼╝niejszymi by┼éy: sukno, s├│l oraz dwa metale: o┼é├│w i mied┼║.  W oczy rzuca si─Ö trzystukilogramowy walcowaty ba┼éwan soli.  Rodzi si─Ö pytanie: jak z tego kamienia dosta─ç s├│l nadaj─ůc─ů si─Ö do przyprawiania potraw?

Odpowiada Marcin Kromer:
"W ziemi krakowskiej ju┼╝ to w grotach podziemnych, g┼é─Öboko i szeroko dr─ů┼╝onych, wytrzymuj─ůcych ci─Ö┼╝ar wybudowanych w g├│rze nad nimi wsi, ko┼Ťcio┼é├│w i miast, wyr─ůbuje si─Ö j─ů [s├│l] z masy stwardnia┼éej na kamie┼ä, niby wielkie g┼éazy i ska┼éy, a nast─Öpnie przez t┼éuczenie i mielenie we m┼éynie przygotowuje si─Ö j─ů na u┼╝ytek cz┼éowieka, ju┼╝ to wrzuca si─Ö do wody kryszta┼éki i odpryski soli, jakie si─Ö gromadz─ů w czasie pracy r─Öbaczy i z wody wygotowuje si─Ö czyst─ů s├│l. Barwa soli kamiennej w masie jest sinawa i jakby nakrapiana brunatnymi plamami; s├│l ┼Ťnie┼╝nobia┼éa i prze┼║roczysta jak kryszta┼é wyst─Öpuje raczej rzadko. ┼Ücierana na proch staje si─Ö coraz to bielsza, a najbielsz─ů s├│l otrzymuje si─Ö przez warzenie, bo ca┼éy brud zostaje wtedy odszumowany" (s. 32-34).


Dodajmy, ┼╝e g┼é├│wny sk┼éad solny znajdowa┼é si─Ö w Krakowie i tylko tam mo┼╝na by┼éo handlowa─ç sol─ů w ba┼éwanach. S├│l beczkow─ů, czyli drobniejsz─ů dosta─ç mo┼╝na by┼éo i w Krakowie na targu solnym (na Rynku od strony ratusza) i w innych miastach. Ceny soli, kt├│re te┼╝ bardzo cz─Östo interesuj─ů odwiedzaj─ůcych Podziemia Rynku,  s─ů do┼Ť─ç trudne do okre┼Ťlenia, bo nawet je┼Ťli znajdziemy o nich informacj─Ö w dokumentach, to nie┼éatwo por├│wna─ç je z cenami innych d├│br czy z zarobkami w danych czasach. M├│wi o tym kr├│ciutko prof. Zdzis┼éaw Mach w wypowiedzi na stronie Wirtualne Muzea Ma┼éopolski. Przelicza on ba┼éwan soli na stado kr├│w. W innej wypowiedzi na tej samej stronie mowa o typowym ba┼éwanie z XVIw., kt├│ry mia┼é warto┼Ť─ç konia z zaprz─Ögiem. Ba┼éwan z Podziemi by┼é jednak mniejszy od tam omawianych.

Ksi─ů┼╝k─Ö Marcina Kromera Polska, czyli o po┼éo┼╝eniu, ludno┼Ťci, obyczajach, urz─Ödach i sprawach publicznych Kr├│lestwa Polskiego ksi─Ögi dwie, z kt├│rej pochodzi cytowany fragment, bardzo polecam.  Autor kr├│tko a tre┼Ťciwie przedstawia r├│┼╝ne dziedziny ┼╝ycia w Polsce w czasach Zygmunta Augusta. Mo┼╝na przeczyta─ç np. o polowaniu na ┼╝ubra, kt├│re bardzo przypomina┼éo dzisiejsz─ů hiszpa┼äsk─ů korrid─Ö (s. 50-52) albo pochwa┼é─Ö zdolno┼Ťci j─Özykowych Polak├│w: "nawet w samym ┼Ťrodku Italii trudno by by┼éo znale┼║─ç takie jak tu mn├│stwo najr├│┼╝niejszych ludzi, z kt├│rymi by si─Ö mo┼╝na by┼éo porozumie─ç po ┼éacinie" (s.70).



Numery stron poda┼éam wg poni┼╝szego wydania, ale ksi─ů┼╝ka dost─Öpna jest te┼╝ w internecie.
 
Kromer Marcin, Polska, czyli o po┼éo┼╝eniu, ludno┼Ťci, obyczajach, urz─Ödach i sprawach publicznych Kr├│lestwa Polskiego ksi─Ögi dwie, prze┼é. Stefan Kazikowski, Olsztyn, Wydawnictwo Pojezierze, 1984, ISBN 83-7002-146-8.



Kategoria: Pytania turyst├│w